05.02.02 අයනික සංයෝග වල උත්පාදන එන්තැල්පිය

0
404

අයනික සංයෝග වල උත්පාදන එන්තැල්පිය නිර්ණය හා ඊට අදාළ එන්තැල්පි විපර්යාස

සම්මත ඌර්ධවපාතන එන්තැල්පිය (ΔH ⁰sub ) (Standard enthalpy of sublimation)

  • සම්මත අවස්තාවේ පවතින ඝන මූලද්‍රව්‍යක මවුලයක් හෝ ඝන සයෝගයක මවුලයක් සම්පූර්ණයෙන්ම වායුමය අවස්ථාවට පත් කිරීමේදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසය වේ.

                                                Ca(s)  →  Ca(g)

සම්මත වාෂ්පීකරණ එන්තැල්පිය (ΔH ⁰vap) (Standard enthalpy of vaporization)

  • සම්මත අවස්ථාවේ පවතින ද්‍රව සංයෝග හෝ මූලද්‍රව්‍ය මවුලයක් වායුමය අවස්ථාවේ පවතින සංයෝග හෝ මූලද්‍රව්‍ය මවුලයක් බවට පත් කිරීමේදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                                                 Br2(l)  → Br2(g)

සම්මත විලයන එන්තැල්පිය (ΔHfus) (Standard enthalpy of fusion)

  • සම්මත අවස්ථාවේ පවතින ඝන සංයෝග හෝ මූලද්‍රව්‍ය මවුලයක් ද්‍රව අවස්ථාවේ පවතින සංයෝග හෝ මූලද්‍රව්‍ය මවුලයක් බවට පත් කිරීමේ දී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                                                Al(s)  →  Al(l)

සම්මත තූකරණ එන්තැල්පිය හෙවත් සම්මත පරමාණුකරණ එන්තැල්පිය (ΔHsub )  (Standard enthalpy of atomization)

  • සම්මත අවස්ථාවේ පවතින  මූලද්‍රව්‍යයක් වායුමය අවස්ථාවේ ඇති පරමාණු මවුලයක් බවට පත් පත් කිරීමේ දී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසය වේ.

                                                ½ Cl2(g)  →  Cl(g)

මෙය වෙනත් තාප රසායනික රාශීන් හා සම්බන්ධ වන රාශියකි .

01.ඒක පරමාණුක  වායුමය  මූලද්‍රව්‍ය :-

                                           He(g)   →   He(g)    ;  ∆Høat =0

02.බහු පරමාණුක වායුමය මූලද්‍රව්‍ය :-

                 ½Cl2 (g)   →   Cl(g)     ;  (∆Høatm = ∆HDø/2 = +121KJmol-1)

  • එනම් Cl2 වල සම්මත තූකරණ  (පරමාණුකරණ) එන්තැල්පිය ; එහි බන්ධන-විඝටන එන්තැල්පියෙන් අඩකට සමානය.
03.බහු පරමාණුක ද්‍රව ලෙස පවතින මූලද්‍රව්‍ය :-

                                          ½Br2(l)  →    Br(g)

  • බ්‍රෝමීන් ද්වි පරමාණුක ලෙස පවතින ද්‍රවයකි. Br එහි සම්මත තූකරණ එන්තැල්පිය වාෂ්පීකරණ හා බන්ධන-විඝටන එන්තැල්පිය ඇසුරෙන් පහත සඳහන් පරිදි තාප රසායනික වක්‍රයක් ගොඩනැගිය හැකිය.     
04.ඒක පරමාණුක ඝන ලෙස පවතින මූලද්‍රව්‍ය :-

                                        Na(s) →    Na(g)  ; ∆Høat = +108KJmol-1

  • එනම් සම්මත  තූකරණ එන්තැල්පිය සම්මත ඌර්ධවපාතන එන්තැල්පියට සමාන වේ.
05.බහු පරමාණුක අණු ලෙස පවතින ඝන මූලද්‍රව්‍ය :-

                                                      ex :- P4 , S8, I2

  • ඉහත එන්තැල්පි විපර්යාසය සම්මත ඌර්ධවපාතන  හා බන්ධන විඝටනය ඇසුරෙන් පහත පරිදි ගොඩනැගිය හැක.

                            ½I2(s)     →    I(g)  ; ∆Høat = +106.6KJmol-1

  පළමුවන අයනීකරණ එන්තැල්පිය :- (∆HøIE1)

  • සම්මත අවස්ථාවේ වායුමය තත්ත්වයේ පවතින මූලද්‍රව්‍ය පරමාණු මවුලයකින් න්‍යෂ්ටියට ලිහිල්වම බැඳී ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝනය බැගින් ඉවත් කොට වායුමය ඒක ධන අයන මවුලයක් සෑදීමේදී සිදු වන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                               Na(g)   →   Na+(g) + e ;∆HøIE1= +496KJmol-1

   දෙවන අයනීකරණ එන්තැල්පිය :- (∆HøIE2)

  • සම්මත අවස්ථාවේ වායුමය තත්ත්වයේ පවතින ඒක ධන අයන මවුලයකින් ඉලෙක්ට්‍රෝනය බැගින් ඉවත් කර වායුමය ද්විත්ව ධන අයන මවුලයක් සෑදීමේදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                                Mg+(g)   →  Mg2+(g) + e ; ∆HøIE2 = +1500KJmol-1

   සම්මත ප්‍රථම ඉලෙක්ට්‍රෝනකරණ එන්තැල්පිය :- (∆HøEA1)

  • සම්මත අවස්ථාවේ වායුමය තත්ත්වයේ පවතින පරමාණු මවුලයකට e ලබාදී වායුමය තත්වයේ  පවතින ඒක ඍන අයන මවුලයක් සෑදීමේදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                               e + Cl(g)     →     Cl(g) ; ∆HøEA1 = -349KJmol-1

                             e + N(g)      →     N(g)  ; ∆HøEA1 = +7KJmol-1

සම්මත දෙවන ඉලෙක්ට්‍රෝනකරණ එන්තැල්පිය:- (∆HøEA2)

  • සම්මත අවස්ථාවේ වායුමය තත්ත්වයේ පවතින ඒක සෘණ අයන මවුලයකට e ලබාදී වායුමය තත්ත්වයේ පවතින ද්විත්ව සෘණ අයන මවුලයක් බවට පත් කිරීමේදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාසයයි.

                               O(g) + e    →     O2-(g)  ; ∆HøEA2 = +790KJmol-1

  • සරල නිදසුනක් මඟින් දැලිස් එන්තැල්පිය පිලිබඳව සලකා බලමු

NaCl හි දැලිස නිර්මාණය සඳහා අවශ්‍ය පියවර හඳුනා ගැනීම.

මේ සඳහා පහත දත්ත ඔබට සපයා දී ඇත.

  • ඝන සෝඩියම් ලෝහයේ Na(s) සම්මත මවුලික ඌර්ධවපාතන එන්තැල්පිය හෝ සම්මත මවුලික තූකරණ එන්තැල්පිය = 108 kJ mol-1

Na(g)  →  Na(g) ; ΔH ⁰sub = 108 kJ mol-1

  • සෝඩියම්වල පළමුවන සම්මත මවුලික අයනීකරණ එන්තැල්පිය = 502 kJ mol-1

Na(g)  →  Na+(g) + e ; ΔH ⁰I1 = 502 kJ mol-1

  • වායුමය ඩයික්ලෝරීන්වල සම්මත මවුලික බන්ධන විඝටන එන්තැල්පිය = 244 kJ mol-1

Cl2(g)  → 2Cl(g)   ; ΔH ⁰D = 244 kJ mol-1

  • වායුමය ක්ලෝරීන් පරමාණුවේ සම්මත මවුලික ඉලෙක්ට්‍රෝනකරණ එන්තල්පිය = 350 kJ mol-1

Cl(g) + e  → Cl(g)   ; ΔH ⁰EA = -350 kJ mol-1

  • සෝඩියම් ක්ලොරයිඩ්වල සම්මත මවුලික උත්පාදන එන්තැල්පිය = 411 kJ mol-1

Na(g) + 1/2Cl2(g)  → NaCl(s)   ; ΔH ⁰f = -411 kJ mol-1

  • මේ සඳහා පහත පරිදි එන්තැල්පි සටහනක් නිර්මාණය කර හෙස් නියමය යෙදීමෙන් විසඳිය හැකිය
  • හෙස් නියමය මඟින්,

ΔH5 = -411 kJ – (108+502+244/2-350)kJ = -793 kJ

සම්මත එන්තැල්පි විපර්යාස අධ්‍යනය තවදුරටත්….   

ඉදිරියේදී ප්‍රශ්න ඇතුලත් වන්නේ මෙතනටයි.

ඔබේ අදහස් හා ප්‍රශ්න ඇතුළත් කරන්න.