06.02.02 – 14 වන කාණ්ඩය

0
282

14 කාණ්ඩය (ns2np2)

  • මෙම කාණ්ඩයේ C, Si අලෝහ වේ. Ge ලෝහඅලෝහයකි. Sn, Pb ලෝහ වේ. ඒවාගේම Sn හා Pb උභයගුණී ලක්ෂණ පෙන්වයි.
  • සහසං‍යුජ බන්ධන ජාලා ව්‍යුහයක් පෙන්වීම හේතුවෙන් 14 කාණ්ඩයේ පළමු මූලද්‍රව්‍ය 3 සතුව ඉහළ ද්‍රවාංක පවතියි.
  • Si සහ Ge අර්ධ සන්නායක කර්මාන්තයේදී ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත කෙරේ.
  • කාණ්ඩයේ පහලට යත්ම +4 ඔක්සිකරණ තත්වයේ ස්ථායීතාවය අඩුවී +2 ඉක්සිකරණ තත්වයේ ස්ථායීතාවය වැඩිවේ.
C – කාබන් – 1s22s22p2
  • ප්‍රධාන සං‍යුජතාවය 4 කි.
  • නිදහස් ධන හෝ ඍණ අයන නොසාදයි.
  • අලෝහයක් උවත් විද්‍යුත් සන්නායක හැකියාව පවතියි.
  • C වල ඉලෙක්ට්‍රොනික වින්‍යාසය අනුව +4, -4 ඔක්සිකරණ අංක පෙන්වයි. ඊට අමතරව +4 සිට -4 දක්වා සියළු සං‍යෝග සෑදිය හැක
+4+3+2+10-1-2-3-4
CO2C2Cl6COH2C2Cl4H2COC2H2C2H4C2H6CH4
  • එකම භෞතික තත්වය යටතේ දී එකම මූලද්‍රව්‍යයේ අණු හෝ පරමාණු සැකැස්ම වෙනස් වීම නිසා එකිනෙකට වෙනස් ගති ලක්ෂණ පෙන්වීම බහුරූපිතාවය ලෙස හැදින්වේ.
  • C වල ස්ථිටිකරූපී හා අස්ථිටිකරූපී ලෙස බහුරූපී අකාර 02 කි.
C වල ඔක්සයිඩ
CO – කාබන් මොනොක්සයිඩ
  • මෙතනොයික් හෝ ඔක්සලික් අම්ලය සාන්ද්‍ර H2SO4 අම්ලය සමඟ රත් කිරීමෙන් නිෂ්පාදනය කෙරේ.

  • අවර්ණ, අගන්ධ, උදාසීන විශ වායුවකි.
  • CO නිල් පැහැ දැල්ලකින් වාතයේ දැවී CO2 සාදයි.
  • යකඩ නිස්සාරණයේදී ඔක්සිකාරකයක් ලෙස සුලභව භාවිතා වේ.
  • කාර්මික ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිත වේ.
CO2 – කාබන් ඩයොක්සයිඩ
  • CO වායුව වාතයේ දහනයෙන් CO2 වායුව සෑදේ.
    • 2­CO(g) +O2(g)  → 2CO2(g)
    • CaCO3(s) + 2HCl(aq) → CaCl2(aq) + CO2(g)+ 3H2O(l)
  • අවර්ණ, අගන්ධ, දුබල ආම්ලික වායුවකි.
    • CO2(g) + 2NaOH(aq) → Na2CO3(aq) + H2O(l)
  • CO2 අණු අපකිරණ බන්ධන වලින් බැඳී ඝන වූ විට එක වියළි අයිස් ලෙස හැඳින්වේ. වියළි අයිස් අධි ශිතකාරකයක් සහ කෘතිම වැසි ඇති කිරීමට භාවිත කරයි.
  • CO2 වායුව Na2CO3 නිෂ්පාදනයට, ගිනි නිවන උපකරණ සඳහා ද යොදා ගැනේ.
  • CO2 වායුව ජලයේ දියවී දුබල ද්විභාෂ්මික කාබනික (H2CO3) අම්ලය සාදයි.
    • CO2(g) + H2O(l)   ⇋ H2CO3(aq)
    • H2CO3(aq) ⇋ HCO3¯(aq) +H+(aq)
    • HCO3¯(aq) CO3¯(aq) + H+(aq)
  • උෂ්නත්වය ඉහල ගියහොත් වියෝජනය වෙමින් CO2 හා ජලය සාදයි.
  • CO2 හුණු දියර (Ca(OH)2) තුළට යෙදූ විට සුදු අවක්ෂේපයක් සෑදී ,වැඩිපුර CO2 වායු බූබුළනයේදී සුදු අවක්ෂේපය දියවී අවර්ණ ජලීය ද්‍රාවණයක් ලැබේ (Ca(HCO3)2).

ඔබේ අදහස් හා ප්‍රශ්න ඇතුළත් කරන්න.