06.02.02 – 14 වන කාණ්ඩය

දියමන්ති	මිනිරන්
ත්‍රිමාණ සහසංයුජ දැලිසකි.	ද්විමාන පැතලි ස්ථර ලෙස පවතී. ස්ථර අතර දුබල ලන්ඩන් බල පවතී.
එක් C පරමාණුවක් තවත් C පරමාණු 4 කට චතුස්තලිකව බැඳීමෙන් දැලිස සෑදී ඇත.	එක් C පරමාණුවක් තවත් C පරමාණු 3 ක් සමඟ තලීය ත්‍රිකෝණාකාරව බැදී C සඩාස්‍ර නිර්මාණය වී ඇත.
sp3 මුහුම්කරණය දක්වයි.	sp2 මුහුම්කරණය දක්වයි.
දෘඪතාවය ඉතා ඉහළයි.	දෘඪතාවය සාපේක්ෂව අඩුය.
ද්‍රවාංකය සාපේක්ෂව ඉහළයි.	ද්‍රවාංකය සාපේක්ෂව ඉහළ අගයක් ගනී.
තාපාංක එකිනෙක සමානයි.	තාපාංක එකිනෙකට සමාන වේ.
ආලෝකය විනිවිද යයි.	ආලෝකය විනිවිද නොයයි.
භාවිත :   වීදුරු කැපීම             ආභරණ සෑදීම	ස්ථර අතර පවතින නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රෝන වලාව නිසා විද්‍යුත් හා තාප සන්නායක ගුණ ඇත.
	ස්ථර අතර පවතින දුබල අපකිරණ බල නිසා ස්ථර එකිනෙක මත ලිස්සා යාමේ හැකියාව ඇත. එම නිසා ලිහිසි ගුණ ඇත.
	භාවිත :   ඉලෙක්ට්‍රෝඩ සෑදීමට යොදා ගනී.             පැන්සල් සෑදීමට යොදාගනී.

CO – කාබන් මොනොක්සයිඩC වල ඔක්සයිඩ

• මෙතනොයික් හෝ ඔක්සලික් අම්ලය සාන්ද්‍ර H₂SO₄ අම්ලය සමඟ රත් කිරීමෙන් නිෂ්පාදනය කෙරේ.

\begin{array}{l}\circ\;{\mathrm{HCOOH}}_{(\mathrm l)}\xrightarrow[\triangle]{\mathrm{සා}.{\mathrm H}_2{{\mathrm{SO}}_4}_{(\mathrm{aq})}}{\mathrm{CO}}_{(\mathrm g)}+3{\mathrm H}_2{\mathrm O}_{(\mathrm l)}\\\circ\;{\mathrm H}_2{\mathrm C}_2{\mathrm O}_{4(\mathrm s)}\xrightarrow[\triangle]{\mathrm{සා}.{\mathrm H}_2{{\mathrm{SO}}_4}_{(\mathrm{aq})}}{\mathrm{CO}}_{(\mathrm g)}+{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)}+3{\mathrm H}_2{\mathrm O}_{(\mathrm l)}\end{array}

• අවර්ණ, අගන්ධ, උදාසීන විශ වායුවකි.
• CO නිල් පැහැ දැල්ලකින් වාතයේ දැවී CO₂ සාදයි.
• යකඩ නිස්සාරණයේදී ඔක්සිහාරකයක් ලෙස සුලභව භාවිතා වේ.

\circ\;{\mathrm{Fe}}_2{\mathrm O}_{3(\mathrm s)}\;+\;3{\mathrm{CO}}_{(\mathrm g)}\;\xrightarrow\triangle2{\mathrm{Fe}}_{(\mathrm s)}\;+\;3{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)}

• කාර්මික ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිත වේ.

CO₂ – කාබන් ඩයොක්සයිඩ්

• CO වායුව වාතයේ දහනයෙන් CO₂ වායුව සෑදේ.

\begin{array}{l}\circ\;2{\mathrm{CO}}_{(\mathrm g)}\;+{\mathrm O}_{2(\mathrm g)}\;\;\rightarrow\;2{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)\;}\\\circ\;{\mathrm{CaCO}}_{3(\mathrm s)}\;+\;2{\mathrm{HCl}}_{(\mathrm{aq})}\;\rightarrow\;{\mathrm{CaCl}}_{2(\mathrm{aq})}\;+\;{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)}+\;{\mathrm H}_2{\mathrm O}_{(\mathrm l)}\end{array}

• අවර්ණ, අගන්ධ, දුබල ආම්ලික වායුවකි.

\circ\;{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)}\;+\;2{\mathrm{NaOH}}_{(\mathrm{aq})}\;\rightarrow\;{\mathrm{Na}}_2{\mathrm{CO}}_{3(\mathrm{aq})}\;+\;{\mathrm H}_2{\mathrm O}_{(\mathrm l)}

• CO₂ අණු අපකිරණ බන්ධන වලින් බැඳී ඝන වූ විට එය වියළි අයිස් ලෙස හැඳින්වේ. වියළි අයිස් අධි ශිතකාරකයක් සහ කෘතිම වැසි ඇති කිරීමට භාවිත කරයි.
• CO₂ වායුව Na₂CO₃ නිෂ්පාදනයට, ගිනි නිවන උපකරණ සඳහා ද යොදා ගැනේ.
• CO₂ වායුව ජලයේ දියවී දුබල ද්විභාෂ්මික කාබනික (H₂CO₃) අම්ලය සාදයි.

\begin{array}{l}\circ\;{\mathrm{CO}}_{2(\mathrm g)}\;+\;{\mathrm H}_2{\mathrm O}_{(\mathrm l)}\;\;\leftrightharpoons\;{\mathrm H}_2{\mathrm{CO}}_{3(\mathrm{aq})}\;\\\circ\;{\mathrm H}_2{\mathrm{CO}}_{3(\mathrm{aq})}\;\leftrightharpoons\;{\mathrm{HCO}_3^-}_{(\mathrm{aq})}\;+{\mathrm H^+}_{(\mathrm{aq})}\;\\\circ\;{\mathrm{HCO}_3^-}_{(\mathrm{aq})}\;\leftrightharpoons\;{\mathrm{CO}_3^{2-}}_{(\mathrm{aq})}\;+\;{\mathrm H^+}_{(\mathrm{aq})}\end{array}

• උෂ්ණත්වය ඉහළ ගියහොත් H₂CO₃ වියෝජනය වෙමින් CO₂ හා ජලය සාදයි.
• CO₂ හුණු දියර (Ca(OH)₂) තුළට යෙදූ විට සුදු අවක්ෂේපයක් සෑදී ,වැඩිපුර CO₂ වායු බූබුළනයේදී සුදු අවක්ෂේපය දියවී අවර්ණ ජලීය ද්‍රාවණයක් ලැබේ (Ca(HCO₃)₂).